O mądrości.

Jest taka nieduża książeczka o chwytliwym tytule „Podręcznik mądrości tego świata”. Jej autorem jest Józef Maria Bocheński (1902 – 1995), profesor filozofii, historyk logiki oraz dominikanin. Ten ciekawy myśliciel skompilował listę kilkudziesięciu tak zwanych „przykazań”, choć zupełnie niereligijnych, a każde z nich opatrzył zwięzłym komentarzem.

We wstępie do swojego „Podręcznika…” Bocheński pisze: „Zestawiłem w tym podręczniku niektóre przykazania mądrości, których nauczyłem się w ciągu mojego długiego życia od dawnych mędrców.”

Dalej wyjaśnia: „Mądrość, o której tu jest mowa, wielce różni się, w rzeczy samej, od tradycyjnej moralności i od chrześcijańskiej bogobojności. (…) Książeczka, którą oto oddaję w ręce czytelnika jest książeczką prowokacyjną.”

Według powyższego nie jest to pozycja o moralności w rozumieniu religijnym, ale właśnie o mądrości. Profesor pisze ją, bo uważa, że należy znać różne filozofie i kulty, a tylko wtedy ewentualne wyznawanie jednego jest świadome. Należy wiedzieć, co się odrzuca.

Zbiór zebranych „mądrości tego świata” nawiązuje do filozofii greckich, w tym idei stoicyzmu. Są to więc wartości uniwersalne. Natomiast jako duchowny, Bocheński podkreśla, że prywatnie dla niego prawdziwą mądrością jest „ewangeliczna głupota” i dopiero w swoich kazaniach wyjaśnia dlaczego.

Poniżej wybranych kilka punktów z „Podręcznika mądrości tego świata”.

  1. Postępuj tak, abyś długo żył i dobrze ci się powodziło.

  2. Dbaj przede wszystkim o twoje życie i zdrowie.

    2.1. Nie bądź głupi, nie daj się zabić.

  3. Używaj życia.

    3.2. Dbaj o to, aby twoje życie miało zawsze sens.

  4. Rządź swoim życiem.

    4.2. Rządź twoją myślą, uczuciami i nastrojami.

    4.411. Mów sobie codziennie rano: „Świetnie jest”.

  5. Bądź roztropny.

    5.1. Nie uznawaj żadnego zdania bez sumiennego przekonania się o jego prawdzie, albo przynajmniej o jego prawdopodobieństwie.

    5.11. Zanim coś ważnego powiesz albo zrobisz zadaj sobie pytanie: Czy warto?

    5.12. Sprawdź przed ważną decyzją, czy nie bierzesz twoich życzeń za rzeczywistość.

Przykazań głównych jest 16, do tego dochodzi seria podpunktów. Mądrość jest przedstawiona jako zorientowanie na życie i czerpanie z niego satysfakcji oraz afirmacja zwykłej, ludzkiej życzliwości. Jednocześnie jest ona daleka od wzniosłych idei, a tym bardziej idei narzucanych całemu społeczeństwu. Jako osoba, która przetrwała niemiecką okupację, a potem sowieckie czystki polskiej inteligencji, Bocheński był daleki od moralizatorstwa i teoriach o raju na ziemi, w imię których zawsze prędzej czy później idzie się po trupach do celu. Zachęcał do cieszenia się z rzeczy małych, bo to one składają się na naszą egzystencję.

Sentencja, która być może podsumowuje światopogląd profesora Bocheńskiego to:

„Myśl i czuj niezależnie od innych”.

Bibliografia:

. J.M.Bocheński: Podręcznik mądrości tego świata. Wyd PHILED, Kraków 1992.

Reklamy